Aanwijzing TBS met voorwaarden
TBS met voorwaarden: Als dwangverpleging niet noodzakelijk is/lijkt om recidive te voorkomen.
Algemene voorwaarden zijn: geen nieuwe delicten plegen, meewerken aan de begeleiding door
de reclassering; bijzondere voorwaarden kunnen zijn: opname in een psychiatrisch ziekenhuis of
meewerken aan ambulante behandeling of medicatie. Duur MAXIMAAL 4 jaar, kan worden
opgelegd in combinatie met een gevangenisstraf van MAXIMAAL 3 jaar.
Kan eventueel indien iemand zich niet aan de voorwaarden houdt of niet te behandelen is,
omgezet worden naar (dwang)verpleging..
Inhoud
Achtergrond:
Sinds 2 oktober 1997 kent de TBS-wetgeving in art. 38 WvSr de TBS met voorwaarden: een
omvorming van de oude TBS met aanwijzing. De voorwaarden kunnen onder meer inhouden dat
de ter beschikking gestelde zich laat behandelen in een psychiatrisch ziekenhuis of zich
onderwerpt aan een ambulante behandeling. Deze modaliteit geeft de rechter de mogelijkheid
binnen het kader van de TBS-maatregel af te wijken van het zwaarste middel dat hij tot zijn
beschikking heeft: TBS met bevel tot verpleging.
De uitvoering van de voorwaarden gaat gepaard met de nodige voorbereiding door het Pieter
Baan Centrum (PBC), de Forensisch Psychiatrische Dienst (FPD) en de reclassering.
In de praktijk blijkt het echter met een zekere regelmaat voor te komen dat TBS met
voorwaarden wordt opgelegd, zonder dat voldoende voorbereiding heeft plaatsgevonden.
Dit doet zich bijvoorbeeld voor indien door het OM TBS met verpleging wordt gevorderd,
maar door de rechter TBS met voorwaarden wordt opgelegd. De kans op mislukken is dan
groot, in welk geval de ter beschikking gestelde - na omzetting door de rechter van de
TBS met voorwaarden in een TBS met verpleging - alsnog ter verpleging in een TBS-inrichting
moet worden opgenomen. Deze gang van zaken is zowel ongunstig voor de desbetreffende ter
beschikking gestelde, als voor de schaarse capaciteit van de TBS-inrichtingen.
Door de Dienst Justitiële Inrichtingen is het initiatief genomen tot het opstellen van een protocol
dat ertoe moet leiden dat in geval TBS met voorwaarden wordt opgelegd, deze wordt
voorafgegaan door een zorgvuldige voorbereiding waarbij de verschillende partijen, te weten
de reclassering, de zittende magistratuur, het OM en de advocatuur zijn betrokken.
In deze aanwijzing geeft het College van procureurs-generaal uitvoering aan het bovengenoemde
protocol.
De rechtsgang tussen strafbaar feit en executie staat centraal.
Samenvatting:
Deze aanwijzing regelt de procedure voor het OM inzake TBS met voorwaarden.
Vervolging:
Pro justitia onderzoek
Indien een persoon is aangehouden en in voorlopige hechtenis genomen die ervan verdacht wordt
een ernstig strafbaar feit te hebben gepleegd, op basis waarvan TBS kan worden opgelegd,
wordt tegen deze verdachte een vervolging ingesteld. In dit geval vindt een pro justitia onderzoek
plaats:
a. De rechter-commissaris beveelt een onderzoek naar de geestvermogens van de verdachte.
Indien de rechter-commissaris vindt dat het onderzoek niet op voldoende andere wijze kan
plaatsvinden, beveelt de rechter-commissaris dat de verdachte ter observatie zal worden
overgebracht naar een daartoe bestemde observatiekliniek (art. 196 WvSv).
In de praktijk wordt dit onderzoek vaak gedaan door het PBC en de FPD.
b. Reeds in deze fase neemt de officier van justitie contact op met de reclassering met het oog op
een eventuele TBS met voorwaarden met het verzoek een plan van aanpak te maken, tenzij
hij het niet voorstelbaar acht dat TBS met voorwaarden zal worden opgelegd.
Strafvordering:
1. Advies TBS met voorwaarden
Wanneer het PBC/de FPD op basis van onderzoek naar de geestvermogens van de verdachte
TBS met voorwaarden adviseert, wordt de volgende procedure gevolgd:
a. De behandelend officier van justitie neemt contact op met de reclassering om mede te delen
dat hij het advies overneemt en inderdaad TBS met voorwaarden gaat vorderen.
Tevens bespreekt de officier van justitie met de reclassering op welke wijze de voorwaarden
ingevuld gaan worden.
b. De reclassering neemt in overleg met de officier van justitie contact op met de verdachte en
zijn raadsman over de invulling van de TBS met voorwaarden. In overleg met de officier van
justitie, de verdachte en zijn raadsman wordt een plan opgesteld om invulling te geven aan
de voorwaarden.
2. Afwijken van het advies TBS met verpleging
Wanneer het PBC/de FPD op basis van onderzoek naar de geestvermogens van de verdachte
TBS met verpleging adviseert, maar de behandelend officier van justitie wil hiervan afwijken,
neemt deze contact op met de reclassering om mede te delen dat hij contrair het advies
voornemens is TBS met voorwaarden te gaan vorderen. De officier van justitie bespreekt met
e reclassering op welke wijze de voorwaarden ingevuld gaan worden.
Het in de vorige paragraaf gestelde onder b. is ook hier van toepassing.
3. Vorderingsvoornemen OM
Wanneer de officier van justitie zich akkoord verklaart met het voorstel van de reclassering om
invulling te geven aan de voorwaarden, stelt hij zijn vordering op waarin hij
TBS met voorwaarden vordert.
4. Afwijken van het vorderingsvoornemen TBS met verpleging
Wanneer de officier van justitie conform het advies van het PBC/de FPD voornemens was een
TBS met verpleging te vorderen, kan ter terechtzitting blijken dat de rechter aanstuurt op een
TBS met voorwaarden. In dat geval verloopt de procedure conform hetgeen hieronder onder
par. 6 wordt beschreven.
5. Vordering ter zitting
Bij de behandeling van de zaak ter zitting vordert de officier van justitie TBS met voorwaarden
en presenteert hij het daartoe opgestelde plan. Op de zitting is de reclassering vertegenwoordigd.
a. Desgewenst vult de aanwezige reclasseringsmedewerker de presentatie van de officier van
justitie aan en beantwoordt vragen van de rechter.
b. Ten overstaan van de rechter benadrukken de officier van justitie en de reclassering dat de
TBS met voorwaarden aansluitend aan het vonnis ten uitvoer moet kunnen worden gelegd.
c. Indien de aansluitende tenuitvoerlegging niet mogelijk is, verzoekt de officier van justitie de
rechtbank de zaak aan de te houden (zie art. 319/320 WvSv), opdat alsnog een aansluitende
tenuitvoerlegging geregeld kan worden.
6. (Eventuele) schorsing onderzoek ter terechtzitting
Wanneer de officier van justitie ter zitting TBS met verpleging heeft gevorderd, maar de rechtbank
komt na beraadslaging alsnog tot de conclusie dat een TBS met voorwaarden de geëigende
maatregel is, wordt de volgende procedure toegepast:
a. De officier van justitie verzoekt de rechtbank de zaak aan te houden om in afstemming met de
verdachte een aansluitende tenuitvoerlegging van de TBS met voorwaarden te regelen.
De rechtbank kan bevelen dat het onderzoek ter terechtzitting wordt hervat (art. 346 WvSv).
In dit geval wordt gehandeld als ware het onderzoek voor onbepaalde tijd geschorst.
b. De officier van justitie neemt contact op met de reclassering ten einde een plan van aanpak te
maken voor de TBS met voorwaarden.
c. Vervolgens vindt hervatting van het onderzoek ter terechtzitting plaats en kan vonnis worden
gewezen.
Executie:
1. (Aansluitende) tenuitvoerlegging van de TBS met voorwaarden
De rechtbank kan TBS met voorwaarden opleggen, al dan niet gecombineerd met een
gevangenisstraf van ten hoogste drie jaar (art. 38, tweede lid, WvSr). Nadat de TBS-gestelde de
eventuele gevangenisstraf heeft ondergaan, wordt de TBS met voorwaarden aansluitend
ten uitvoer gelegd.
a. De officier van justitie heeft het toezicht op de naleving van de gestelde voorwaard
en (art. 38a, derde lid WvSr).
b. De reclassering rapporteert aan de officier van justitie en aan de afdeling Individuele
TBS-Zaken van DJI elke drie maanden over de naleving van de voorwaarden.
c. Gedurende de tenuitvoerlegging kan op vordering van de officier van justitie of op
verzoek van de ter beschikking gestelde of zijn raadsman, de rechter:
o De voorwaarden aanvullen/wijzigen/opheffen.